Cymorth Staffio 2025 Cwestiynau Cyffredin

Mae'r fframwaith cyflogau a graddio newydd ar gyfer staff cymorth, a gyflwynir ar ddechrau'r Seithfed Senedd, yn darparu fframwaith cadarn i alluogi'r Aelodau, fel cyflogwyr staff cymorth, i bennu band cyflog a chyflog priodol ar gyfer pob swydd a gyflogir ganddynt. 

Mae'r fframwaith yn darparu ar gyfer pedwar teulu swyddi sy'n adlewyrchu’r gwahanol fathau o waith a wneir gan staff cymorth, fel y nodwyd yng ngwaith ymchwil ac ymgysylltu Beamans ag Aelodau a’u staff. Y pedwar teulu swyddi hyn yw:  

• polisi ac ymchwil; 
• cyfathrebu;  
• gwaith achos; a  
• gweinyddu busnes.  

 

Mae hefyd yn darparu ar gyfer pedwar band cyflog:  

• Uwch-gynghorydd;  
• Band 1; 
• Band 2 a  
• Band 3.  

Mae’r rhain yn efelychu’r bandiau cyflog sydd wedi'u cynnwys yn y fframwaith presennol; mae band cyflog presennol y Pennaeth Staff yn parhau ond nid yw wedi'i gynnwys yn y fframwaith, ar y sail mai rôl benodol sy’n unigryw i Grwpiau Gwleidyddol y Senedd yw hon.  

Ac eithrio Band 3, rhennir pob band cyflog yn bedwar pwynt cyflog cynyddrannol gyda staff i symud ymlaen trwy'r pwyntiau cyflog yn flynyddol (h.y. ar ben-blwydd dyddiad cychwyn cyflogaeth) yn amodol ar berfformiad boddhaol. Mae Band 3 wedi’i rannu’n dri phwynt cyflog. Mae nifer y pwyntiau cyflog fesul band cyflog yn adlewyrchu nifer y blynyddoedd y gellir disgwyl yn rhesymol i staff cymorth gyrraedd cymhwysedd llawn o fewn eu rolau. Mae’r pedwar pwynt cyflog ar gyfer y rhan fwyaf o fandiau cyflog hefyd yn adlewyrchu, o 2026, y bydd tymhorau’r Senedd yn para pedair blynedd.   

Mae’r model teuluoedd swyddi hwn yn adlewyrchu'r fframweithiau cyflogau a graddau swydd sydd ar waith yn Senedd y DU a Senedd yr Alban, er bod rhai gwahaniaethau e.e. nifer wahanol o fandiau cyflog.

A: Mewn ymateb i sylwadau a wnaed gan Aelodau, Grwpiau Gwleidyddol a Staff Cymorth, mae Bwrdd Taliadau Annibynnol y Senedd (y Bwrdd) wedi cynnal adolygiad o’r fframwaith cyflogau a graddio ar gyfer staff cymorth y Senedd fel rhan o raglen waith strategol i ddatblygu Penderfyniad ar Gyflogau a Lwfansau’r Aelodau ar gyfer y Seithfed Senedd.  

Nod yr adolygiad oedd sicrhau bod y fframwaith yn galluogi Aelodau a Grwpiau i ddarparu cyflog teg i Staff Cymorth yr Aelodau a Staff Grwpiau yn y Senedd ac yn galluogi Aelodau i recriwtio a chadw staff sydd â'r profiad, y wybodaeth a'r sgiliau angenrheidiol. Cynhaliwyd yr adolygiad gan yr ymgynghorwyr annibynnol Beamans, ac ymgynghorwyd ar y cynigion cychwynnol yn yr haf 2024 ac ymgynghorwyd ar y cynigion terfynol yn y gwanwyn 2025.  

Mae cyflwyno fframwaith cyflogau a graddio newydd yn darparu gwell tryloywder o ran graddio rolau ac, o ganlyniad, bydd cyflogau’n cael eu cymhwyso i rolau swydd sy'n adlewyrchu'n fwy cywir lefel y cyfrifoldeb a chymhlethdod pob rôl a sicrhau bod rolau tebyg yn cael cyflog cyfartal.  

A: Cynhaliodd y Bwrdd adolygiad o'r fframwaith mewn dau Gam. Comisiynodd ymgynghorwyr cyflogau a graddio allanol, sef Beamans, i adolygu'r fframwaith cyflogau a graddio presennol. Yn ystod Cam Un o’r adolygiad, gofynnodd Beamans am farn nifer sylweddol o Aelodau a staff cymorth ar y fframwaith presennol. Fel y nodir yn yr adroddiad hwn, daeth Beamans i'r casgliad bod gofyn am newid sylfaenol i’r fframwaith presennol, a’i fod yn cynnwys nifer o gyfyngiadau ac anghysondebau.

Ymgynghorodd y Bwrdd ag Aelodau, â grwpiau gwleidyddol, â staff cymorth ac â’r undebau llafur ar yr opsiwn sy’n cael ei ffafrio ar gyfer fframwaith newydd sy’n seiliedig ar fodel teuluoedd swyddi yn yr haf 2024. Mae hwn yn fodel tebyg i’r un sydd wedi’i fabwysiadu yn Senedd yr Alban a Senedd y DU. Roedd cefnogaeth eang i’r dull Teuluoedd Swyddi.  

Yna, comisiynodd y Bwrdd Beamans i ddatblygu fframwaith cyflogau a graddio newydd ar gyfer staff cymorth yn y Seithfed Senedd, yn seiliedig ar y model teuluoedd swyddi (Cam Dau o’r adolygiad). Ymgysylltodd Beamans â chynrychiolwyr staff cymorth a nifer o Aelodau i brofi’r canllaw categoreiddio sy’n nodi’r teuluoedd swyddi newydd a nodweddion swyddi ar wahanol fandiau cyflog (ond nid cyflogau). 

Ym mis Ebrill 2025, cynhaliodd y Bwrdd ymgynghoriad ffurfiol ar y fframwaith cyflog a graddio newydd ar gyfer staff cymorth. Cyhoeddodd y Bwrdd ei benderfyniad i weithredu'r fframwaith newydd ym mis Gorffennaf 2025. Amlinellwyd manylion penderfyniad y Bwrdd yn y Penderfyniad diwygiedig, ac yn y Llythyrau Diweddaru at yr Aelodau, a hynny ym mis Gorffennaf a mis Medi. 

A: Mae Aelodau, staff cymorth ac undebau llafur sy'n cynrychioli staff cymorth yn y Senedd wedi bod yn rhan o’r gwaith o ddatblygu’r fframwaith teuluoedd swyddi newydd. Ymgysylltodd Beamans â nifer sylweddol o Aelodau a staff cymorth fel rhan o’u hadolygiad o’r fframwaith presennol. Ymgynghorodd y Bwrdd â’r holl Aelodau, y grwpiau gwleidyddol, y staff cymorth a’r undebau llafur ar yr argymhellion a wnaed gan Beamans ar ôl eu hadolygiad a'r model sy’n cael ei ffafrio gan y Bwrdd ar gyfer fframwaith newydd. 

Rhoddodd nifer o Aelodau a staff cymorth a chynrychiolwyr undebau llafur (gan gynnwys Grwpiau Cynrychiolwyr Aelodau a Staff Cymorth y Bwrdd) farn ar ganllaw categoreiddio drafft (sy’n nodi’r teuluoedd swyddi newydd a nodweddion swyddi ar wahanol fandiau cyflog, ond nid cyflogau) wrth i Beamans ei ddatblygu. Cytunodd amryw o Aelod i gyfarfod â Beamans i ‘brofi’ y canllaw yn erbyn swyddi a gyflogir ganddynt ar hyn o bryd, gyda'r fframwaith yn cael ei fireinio ar sail y profion hyn.    

Gwnaeth Beamans hefyd feincnodi cyflogau swyddi yn y sector cyhoeddus yng Nghymru sy’n debyg i’r rhai a wneir gan staff cymorth, a datblygodd fandiau cyflog newydd i’w cynnwys yn y fframwaith newydd ar sail y gwaith meincnodi hwn.  

Ymgynghorwyd â’r holl Aelodau, eu staff cymorth, cynrychiolwyr yr undebau llafur a’r grwpiau gwleidyddol ar y fframwaith newydd ym mis Ebrill 2025. Ystyriodd y Bwrdd yr ymatebion i'r ymgynghoriad cyn cytuno ar y fersiwn derfynol o’r fframwaith ym mis Gorffennaf 2025.  

Gwnaeth y Bwrdd ei benderfyniad terfynol ar weithredu'r fframwaith cyflog a graddio newydd ym mis Gorffennaf 2025.

Tachwedd 2025 - dechrau 2026: Bydd disgwyl i Aelodau sy’n sefyll i’w hail-ethol raddio rolau swyddi y maent yn bwriadu eu cyflogi yn y Seithfed Senedd, yn unol â’r fframwaith cyflogau a graddio newydd. Bydd canllawiau a chyngor ar gael i Aelodau i'w cefnogi drwy'r broses hon.  

Bydd angen cwblhau’r broses hon cyn diddymu’r Chweched Senedd fan bellaf, er mwyn i staff cymorth gael eu cyflogi yn unol â’r fframwaith newydd a’r cyflogau newydd o ddechrau’r Seithfed Senedd. Dim ond pan fydd staff yn cael eu cyflogi yn unol â’r fframwaith cyflogau a graddio newydd y bydd Aelodau o’r Seithfed Senedd yn gallu talu cyflogau staff o’r gyllideb staffio sydd ar gael iddynt drwy’r Penderfyniad ar Gyflogau a Lwfansau’r Aelodau.      

A: Ydy, mae'r Bwrdd wedi gofyn am gyngor cyfreithiol allanol arbenigol ar sawl agwedd ar y fframwaith newydd ac mae'r cyngor wedi helpu i lunio datblygiad y fframwaith newydd. Nid yw'r cyngor hwn wedi'i gyhoeddi gan iddo gael ei ddarparu i'r Bwrdd yn gyfrinachol.

A: Mae Pennaeth Staff yn rôl benodol a gyflogir o fewn y grwpiau gwleidyddol. Gan mai dim ond un band cyflog sy'n cael ei ddarparu ar gyfer swydd Pennaeth Staff, nid oes angen defnyddio'r canllaw i nodi'r cyflog priodol ar gyfer Pennaeth Staff.  

Mae natur rôl y Pennaeth Staff yn wahanol iawn i natur rolau eraill a nodir yn y fframwaith a’r canllaw categoreiddio, ac felly nid yw'n cael ei adlewyrchu yn y canllaw.   

A: Cyflwynwyd y rôl Uwch-gynghorydd yn ystod y Pumed Cynulliad i ddarparu adnodd arbenigol i’r Aelodau i gynorthwyo gyda’r gwaith o graffu ar bolisïau a deddfwriaeth Llywodraeth Cymru. Mae'r cylch gorchwyl penodol hwn yn golygu bod rôl yr Uwch-gynghorydd fel arfer yn canolbwyntio ar feysydd polisi, ymchwil neu gyfathrebu. Cadarnhawyd hyn gan ymchwil Beamans i'r gwaith a wneir gan staff cymorth.  

Nid yw’r teulu swyddi ar gyfer gwaith achos a gweinyddu busnes felly yn gymwys i'r rôl Uwch-gynghorydd o fewn y fframwaith newydd. Mae natur rôl yr Uwch-gynghorydd, yn enwedig pan fydd wedi'i leoli yn swyddfa'r etholaeth, yn golygu y gallai fod rhywfaint o oruchwyliaeth dros waith achos neu gydlynu staff yn ofynnol, ond ni fydd y meysydd hyn yn brif ffocws eu rôl. Mae lle, fodd bynnag, i’r Aelodau ddynodi rhai rolau fel rhai 'hybrid', pan maent yn cyflawni rhai agweddau ar wahanol Deuluoedd Swyddi, ac felly gall rolau Uwch-gynghorydd ymgymryd â rhywfaint o weithgarwch rheoli swyddfa neu waith achos, yn dibynnu ar eu rolau.   

Mae cyflogau ar gyfer y Seithfed Senedd wedi'u nodi yn yr Atodiad i'r Penderfyniad Drafft ar gyfer y Seithfed Senedd, sy'n amlinellu penderfyniadau a fydd yn gymwys o 7 Mai 2026.

Caiff y cyflogau eu haddasu ym mis Ebrill bob blwyddyn gan y newid yn ASHE ((Arolwg Blynyddol o Oriau ac Enillion, Enillion Canolrif gros blynyddol cyflogeion amser llawn yng Nghymru) rhwng mis Ebrill a mis Ebrill y flwyddyn flaenorol.) 

I staff a oedd yn cael eu cyflogi ar bwynt cyflog 5 Band 3 cyn symud i'r fframwaith newydd, cynigir diogelu’r cyflog am hyd at 2 flynedd i'r staff hynny sy'n aros ar Fand 3 gyda'r un Aelod cyflogi (neu Arweinydd Grŵp) ar gyfer y Seithfed Senedd. Mae'r cyflog a ddiogelir wedi'i nodi yn yr Atodiad i'r Penderfyniad Drafft ar gyfer y Seithfed Senedd.  

Cynhaliodd Beamans ddadansoddiad meincnodi o gyflogau presennol staff cymorth, gan ddefnyddio cronfa ddata cyflog Brightmine, sef un o gronfeydd data cyflog mwyaf helaeth y DU. Roedd y gwaith hwn yn canolbwyntio'n bennaf ar gyflog rolau tebyg neu swyddi sydd â chyfrifoldebau tebyg yn y sector cyhoeddus yng Nghymru, er bod cyflogau o fewn sectorau ac ardaloedd daearyddol eraill wedi cael eu hadolygu hefyd. 

Roedd Beamans hefyd yn ystyried cyflogau a dalwyd am swyddi tebyg o fewn deddfwrfeydd eraill ac o fewn Comisiwn y Senedd ar adeg eu hadolygiad. Roedd hyn yn cynnwys ystyried y cyflogau sy’n cael eu talu am swyddi sy’n cael hysbysebu sy’n debyg i'r rhai a gyflogir gan Aelodau, gan gynnwys swyddi a gyflogir gan Aelodau Seneddol.  

Ar sail yr adolygiad hwn o ddata helaeth ar gyflogau, nododd Beamans gyflogau canolrifol sy’n cael eu talu yn y farchnad swyddi ar gyfer swyddi o'r mathau a gyflogir gan Aelodau.  

Cafodd y symiau canolrifol hyn eu hystyried gan y Bwrdd ochr yn ochr â ffactorau eraill gan gynnwys egwyddorion arweiniol y Bwrdd ei hun a fforddiadwyedd i greu ystodau cyflog newydd ar gyfer staff cymorth ym mhob band cyflog. 

A: Ydynt. Roedd gwaith meincnodi Beamans yn ystyried y cyflogau sydd ar gael i staff cymorth Aelodau o Senedd y DU a Senedd yr Alban yn ogystal â'r cyflogau sy’n cael eu talu i staff Comisiwn y Senedd.

Yn 2024-25, roedd cyflogau staff cymorth yr Aelodau yn y Senedd yn amrywio o leiafswm o £24,243 (pwynt cyflog 1 ym Mand 3) i uchafswm o £49,752. Roedd cyflogau staff cymorth yn Senedd y DU sydd wedi’u lleoli y tu allan i Lundain yn amrywio o leiafswm o £22,318 i uchafswm o £52,793. Yn Senedd yr Alban, roedd cyflogau’n amrywio o isafswm o £23,303 i uchafswm o £52,556.

Mae staff cymorth Aelodau o’r Senedd yn cael dilyniant cyflog cynyddol fesul cam hyd at bwynt cyflog uchaf yn eu band cyflog, tra bod staff cymorth Senedd yr Alban a Senedd y DU yn aml yn cael cyfradd cyflog ar hap unigol (“spot salaries”) sy’n golygu bod eu cyflogau’n cael eu gosod ar lefel benodol o fewn y band cyflog perthnasol ac efallai na fydd eu cyflogau’n cyrraedd uchafswm y band cyflog.

Ar ben hynny, dangosodd dadansoddiad o hysbysebion swyddi ar adeg yr ymgynghoriad fod cyflog am rolau tebyg yn aml yn sylweddol is na bandiau cyflog uchaf staff cymorth y Senedd (gweler rhagor o fanylion yn y ddogfen ymgynghori).

Roedd y dadansoddiad meincnodi yn dangos bod y lefelau cyflog cyfredol ar gyfer staff cymorth yn debyg yn fras i swyddi canolrifol tebyg yn y sector cyhoeddus yng Nghymru, Comisiwn y Senedd a staff cymorth yn Senedd y DU.

Roedd y gwaith meincnodi a wnaed gan yr ymgynghorwyr allanol Beamans yn nodi cyflogau canolrifol o fewn y sector cyhoeddus yng Nghymru ar gyfer swyddi tebyg i'r rhai a gyflawnir gan staff cymorth. Mae’r bandiau cyflog newydd yn seiliedig ar y cyflogau canolrifol hynny gydag uchafswm pob band cyflog yn 112.5% o’r canolrif, ac isafswm pob band cyflog yn 87.5% o’r canolrif. Mae hyn yn darparu ar gyfer lled band cyflog cyson o 25% ar gyfer pob band cyflog newydd. Mae lled y bandiau cyflog presennol yn amrywio rhwng 20% a 36%.  

Mae ystyriaethau gwahanol yn berthnasol i Fand 3. Mae cyfrifo'r bandiau cyflog newydd yn y modd hwn (87.5% - 112.5% o'r canolrif) yn arwain at isafswm Band 3 newydd o £23,783. Fel y nodir yn y Penderfyniad, mae'r Bwrdd wedi ymrwymo i'r egwyddor na ddylai cyflogau staff cymorth ostwng islaw'r Cyflog Byw Gwirioneddol, felly bydd pwynt cyflog 1 ar Fand 3 yn uwch na'r 87.5% o'r canolrif, a bydd yn cael ei gynyddu'n flynyddol yn unol â ffigurau'r Arolwg Blynyddol o Enillion Cartrefi (ASHE) ar gyfer Cymru. Bydd yn destun unrhyw addasiad i sicrhau nad yw pwyntiau cyflog yn gostwng islaw'r Cyflog Byw Gwirioneddol.  

Sylwer, datblygwyd y cyflogau newydd ar sail meincnodi yn erbyn data cyflogau sector cyhoeddus Cymru ar gyfer 2024-25. Bydd y cyflogau, fel y’u nodir isod, yn cael eu haddasu ym mis Ebrill bob blwyddyn gan y newid yn ASHE ((Arolwg Blynyddol o Oriau ac Enillion, Enillion Canolrif gros blynyddol cyflogeion amser llawn yng Nghymru) rhwng mis Ebrill a mis Ebrill y flwyddyn flaenorol.)

Bydd nifer y pwyntiau cyflog fesul band cyflog yn y strwythur cyflog newydd yn lleihau o’r pump presennol i bedwar ar gyfer yr holl fandiau cyflog heblaw am Fand 3, gan mai dim ond tri phwynt cyflog fydd ar gyfer y band hwnnw.  

Mae hyn yn adlewyrchu barn y Bwrdd, a gafodd ei lywio gan gyngor Beamans, yr ymgynghorwyr annibynnol, ar y cyfnod amser y gellir disgwyl yn rhesymol i staff cymorth ar wahanol fandiau cyflog gyrraedd ‘cymhwysedd llawn’ yn eu rolau, ac felly uchafswm cyflog h.y. pedair neu dair blynedd, yn ôl eu trefn. At hynny, bydd cyfnodau’r Senedd yn gostwng o bum mlynedd i bedair blynedd o’r Seithfed Senedd ymlaen, sy’n golygu y bydd staff cymorth a benodir ar ddechrau’r Senedd yn cymhwyso’n llawn yn eu rôl (ac uchafswm eu hystod cyflog, yn amodol ar berfformiad boddhaol, fel ar hyn o bryd) erbyn diwedd cyfnod y Senedd honno.

Mae’r Bwrdd o’r farn y dylai dilyniant cyflog drwy’r pwyntiau cyflog cynyddrannol yn flynyddol barhau. Mae'r Bwrdd wedi gosod y cyflogau newydd yng nghyfartaledd cyflogau’r sector cyhoeddus yng Nghymru, a barn yr Aelodau a’r staff y dylai dilyniant cyflog cynyddrannol barhau. Mae dilyniant cyflog blynyddol drwy fandiau cyflog yn arferol yn y sector cyhoeddus yng Nghymru (ond nid mewn mannau eraill), a barn y Bwrdd yw y dylid cadw’r dull hwn ar gyfer y Seithfed Senedd. Mae’r Bwrdd hefyd yn nodi y bydd gan Aelodau ddisgresiwn o hyd, lle bo modd cyfiawnhau hynny, i benodi staff cymorth ar bwynt cyflog cychwyn uwch.

Nac ydynt. Er bod yr un 5 band cyflog staff cymorth yn cael eu cadw (Pennaeth Staff, Uwch-gynghorydd, Band 1, Band 2 a Band 3), nid yw'r pwyntiau cyflog yn y fframwaith newydd yn cyfateb i'r pwyntiau cyflog yn y fframwaith presennol.    

Dylid felly ystyried y fframwaith fel fframwaith newydd sbon yn hytrach na fersiwn ddiwygiedig o'r fframwaith presennol.  

Bydd nifer y pwyntiau cyflog fesul band yn y fframwaith cyflog newydd yn lleihau o’r pump presennol i bedwar ar gyfer yr holl fandiau cyflog heblaw am Fand 3, gan mai dim ond tri phwynt cyflog fydd ar gyfer y band hwnnw. Bydd yr ystodau cyflog, oherwydd meincnodi cyflogau, hefyd yn newid. Ystyr hyn yw na fydd cyflogau'r pwyntiau cyflog presennol yn ‘mapio’ yn union ar draws y pwyntiau cyflog newydd ar y fframwaith newydd.  

O’r herwydd, dylai’r pwyntiau cyflog ar gyfer cyflogi staff gael eu pennu gan yr Aelodau gan ystyried ffactorau fel lefel y profiad a’r cymhwysedd sydd gan staff, yn hytrach na’r pwynt cyflog y’u cyflogwyd ynddo ar ddiwedd y Chweched Senedd.

Mae'r bandiau cyflog o fewn y fframwaith newydd yn seiliedig ar gyflogau canolrifol a nodwyd ar gyfer swyddi yn y sector cyhoeddus yng Nghymru sy'n debyg i'r rhai a gyflawnir gan staff cymorth. Mae canran uchafswm ac isafswm pob band cyflog yn gyson yn uwch ac yn is na’r canolrifau hynny (cyfeirir atynt fel lled bandiau cyflog). 

Mae angen lled bandiau cyflog cul iawn i osgoi unrhyw orgyffwrdd rhwng bandiau cyflog. Nid yw bandiau cyflog cul iawn yn darparu ar gyfer llawer o ddilyniant cyflog i unigolion o'r isafswm (sef y cyflog cychwynnol fel arfer ar gyfer rolau swydd) i uchafswm eu band cyflog. Lled y bandiau cyflog presennol yw rhwng 20% a 36%. Mae'r Bwrdd wedi pennu lled bandiau cyflog o 87.5% a 112.5% o'r canolrifau a nodwyd (h.y. lled bandiau cyflog o 25%) gyda phedwar pwynt cyflog yn y mwyafrif o fandiau cyflog. Mae lled bandiau cyflog o'r fath yn darparu ar gyfer dilyniant cyflog gweddol o'r isafswm band cyflog i'r uchafswm i adlewyrchu datblygiad cymhwysedd aelod o staff mewn rôl dros amser, tra hefyd yn osgoi gorgyffwrdd helaeth rhwng y rhan fwyaf o fandiau cyflog.

Nid yw gorgyffwrdd cyfyngedig rhwng bandiau cyflog yn nodwedd anarferol mewn fframweithiau cyflog a graddio sefydliadau. Yn gyffredinol, mae’r gorgyffwrdd rhwng bandiau cyflog o fewn y fframwaith cyflogau a graddio newydd wedi’u cyfyngu i bwynt cyflog uchaf un band cyflog a phwynt cyflog isaf y band cyflog nesaf yn unig.

Mae gorgyffwrdd mwy helaeth rhwng yr Uwch-gynghorydd a bandiau cyflog Band 1. Mae hyn oherwydd nad yw'r cymwyseddau a ddisgwylir gan staff a gyflogir yn y ddau fand cyflog hyn yn sylweddol wahanol, gan fod cymhlethdod a lefel cyfrifoldeb rôl yr Uwch-gynghorydd ond ychydig yn uwch na rhai rolau Band 1.

Mae'r bandiau cyflog yn nodi’r fframwaith cyflogau a graddio newydd yn seiliedig ar gyflogau canolrifol a nodwyd drwy feincnodi ar gyfer swyddi yn y sector cyhoeddus yng Nghymru sy’n debyg i'r rhai a gyflawnir gan staff cymorth. Mae’r bandiau cyflog wedi’u gosod ar 87.5% – 112.5% o’r canolrifau hynny a nodwyd.  

Mae cyflogau canolrifol y sector cyhoeddus yng Nghymru a nodir ar gyfer rolau swyddi tebyg i'r rhai ar gyfer Pennaeth Staff, Band 1 a Band 2 yn uwch na phwyntiau canol presennol y bandiau cyflog hynny. O ganlyniad, mae'r pwyntiau cyflog uchaf ac isaf ar gyfer y bandiau cyflog hynny yn uwch yn y fframwaith cyflogau a graddio newydd nag yn y fframwaith presennol.

Mae’r cyflogau canolrifol a nodir yn y sector cyhoeddus yng Nghymru ar gyfer rolau swyddi sy’n debyg i’r rhai a gyflawnir gan staff cymorth ar raddfeydd swyddi’r Uwch-gynghorydd a Band 3 yn is na’r pwyntiau canol presennol ar gyfer y bandiau cyflog hynny (2.3% a 3.1% yn is yn y drefn honno). Mae'n werth nodi:

1. mae lled band cyflog newydd o 87.5%-112.5% yn ehangach na lled band cyflog presennol yr Uwch-gynghorydd o 90%-110% yn 2025-26 – bydd y ‘cyflog cychwynnol’ felly yn is nag ydyw ar hyn o bryd ond bydd yr uchafswm cyflog ychydig yn uwch o ddechrau’r Seithfed Senedd.
2. mae lled y band cyflog newydd o 87.5%-112.5% yn gulach na lled y Band 3 presennol o 85.5%-114.5% – bydd y ‘cyflog cychwynnol’ felly yn uwch nag ydyw ar hyn o bryd (a bob amser yn adlewyrchu’r Cyflog Byw Gwirioneddol fel isafswm, ond bydd y uchafswm cyflog yn is yn y fframwaith newydd nag ydyw ar hyn o bryd). Bydd staff sydd ar bwynt cyflog 5 o Fand 5 ar ddiwedd y Chweched Senedd ac sy'n parhau i gael eu cyflogi gan yr un Aelod yn y Seithfed Senedd yn cael diogelwch cyflog (eu cyflog ar ddiwedd y Chweched Senedd) am gyfnod o hyd at 2 flynedd neu nes bod pwynt cyflog 3 newydd Band 3 yn fwy na'r cyflog a ddiogelir.

1. Bydd staff ar bwynt cyflog 5 o Fand 3 ar ddiwedd y Chweched Senedd sy’n dychwelyd i’r Seithfed Senedd ar Fand 3 o dan gyflogaeth yr un Aelod yn wynebu gostyngiad cyflog yn uniongyrchol o ganlyniad i gyflwyno’r cyflogau newydd. Bydd yr unigolion hyn yn cael cynnig diogelu eu cyflog (neu ‘gylch coch’) am uchafswm o 2 flynedd.

Ni fydd dim staff cymorth sy’n wynebu gostyngiad mewn cyflog am unrhyw reswm arall yn cael cynnig diogelu eu cyflog, er enghraifft oherwydd bod yr Aelod sy’n eu cyflogi yn aseinio band cyflog is i’w swydd yn y Seithfed Senedd neu bwynt cyflog is o fewn yr un band cyflog. Bydd unrhyw ostyngiadau o’r fath mewn cyflog yn deillio o benderfyniadau a wneir gan yr Aelodau sy’n cyflogi ar gymhwyso’r fframwaith cyflogau a graddio newydd, ac ni fydd yn deillio’n uniongyrchol ac yn anochel yn sgil cyflwyno’r fframwaith a’r bandiau cyflog newydd.

Bydd disgwyl i’r Aelodau sy’n sefyll i’w hailethol ym mis Mai 2026 gynnal adolygiad o’r holl rolau swyddi presennol cyn diwedd tymor y Senedd hwn. Bydd y cyflogau newydd yn weithredol o ddechrau cyfnod y Seithfed Senedd.

Mae Cymorth Busnes i’r Aelodau yn darparu cyngor a chymorth i Aelodau i'w tywys drwy'r broses hon cyn diwedd cyfnod y Chweched Senedd.

Bydd angen cwblhau’r broses hon cyn dechrau’r Seithfed Senedd fan bellaf er mwyn i staff cymorth gael eu cyflogi yn unol â’r fframwaith newydd a’r cyflogau newydd o ddechrau’r Seithfed Senedd. Dim ond pan fydd staff yn cael eu cyflogi yn unol â’r fframwaith cyflogau a graddio newydd y bydd Aelodau o’r Seithfed Senedd yn gallu talu cyflogau staff o’r gyllideb staffio sydd ar gael iddynt drwy’r Penderfyniad ar Gyflogau a Lwfansau’r Aelodau.

Os nad yw Aelod sy'n cyflogi yn gweithredu'r fframwaith newydd ac yn symud y staff i'r fframwaith cyflog newydd ni fydd yr Aelod yn gymwys i hawlio ad-daliad am gyflogau staff o'r gyllideb staffio a ddarperir drwy'r Penderfyniad. Bydd yn rhaid i Aelod ddod o hyd i ffyrdd eraill o dalu cyflogau eu staff.

A: Bydd Aelodau sydd newydd eu hethol o’r Seithfed Senedd yn cyflogi eu staff yn unol â'r fframwaith cyflogau a graddio newydd o ddechrau y Seithfed Senedd. 

Os ydych yn Aelod ar hyn o bryd ac yn gobeithio cael eich ailethol ym mis Mai 2026, bydd angen i chi adolygu'r rolau a newid telerau cyflogaeth cytundebol unrhyw staff presennol a fydd yn parhau i gael eu cyflogi yn y Seithfed Senedd i adlewyrchu'r fframwaith cyflogau a graddio newydd. Fel cyflogwr staff, eich cyfrifoldeb chi fydd ymgymryd â’r newid cytundebol gyda’ch gweithwyr. 

Os na fyddech yn newid y telerau ac amodau cyflogaeth i adlewyrchu’r fframwaith cyflogau a graddio newydd, bydd eich cyflogeion yn parhau i gael eu cyflogi o dan eu telerau presennol ond ni fyddech yn gymwys i hawlio ad-daliad o gyflogau staff o'r gyllideb staffio sydd ar gael i chi drwy’r Penderfyniad ar Gyflog a Lwfansau’r Aelodau. Bydd yn rhaid i chi ddod o hyd i ffyrdd eraill o dalu cyflogau eich staff (gan gynnwys costau sy'n gysylltiedig â chyflogau fel Yswiriant Gwladol y Cyflogwr). 

A: Bydd angen i chi fod wedi nodi’r teulu swydd, y band cyflog a’r pwynt cyflog priodol ar gyfer yr holl swyddi rydych yn bwriadu parhau i’w cyflogi yn y Seithfed Senedd, cyn yr etholiad. Bydd angen i chi hefyd fod wedi ymgynghori â staff a newid eu telerau cytundebol erbyn diwrnod cyntaf y Seithfed Senedd (h.y. y diwrnod cyntaf ar ôl diwrnod pleidleisio ar gyfer yr etholiad).  

A: Nac oes, ni fydd angen i chi wneud y gwaith hwn. 

A: Mae’r Bwrdd wedi cyhoeddi canllaw categoreiddio sy'n amlinellu nodweddion a chyfrifoldebau rolau ym mhob teulu swyddi ac ar bob band cyflog. Bydd Penderfyniad y Bwrdd yn ei gwneud yn ofynnol i Aelodau ddilyn y canllaw hwn wrth raddio rolau swydd.

Mae Tîm Cymorth Busnes i’r Aelodau Comisiwn y Senedd wedi darparu briffiau, gan gynnwys fideos ar-lein, ar gyfer yr Aelodau a’r staff, ac mae'n ymgysylltu ag Aelodau drwy gyfarfodydd Aelodau ar y Trywydd Iawn (MOTs) i'w cynghori a'u tywys drwy'r broses.  

Ynghyd â hyn, mae disgrifiadau swydd templed wedi’u datblygu i helpu i nodi'r rolau sydd eu hangen i gefnogi eich gwaith, a band cyflog priodol pob swydd. Bydd y canllaw categoreiddio a'r disgrifiadau swydd yn cael eu hategu gan ddogfen ganllaw ar y broses i'w dilyn er mwyn graddio rolau swydd. Mae’r Tîm Cymorth Busnes i’r Aelodau yng Nghomisiwn y Senedd yn darparu cyngor ac arweiniad Adnoddau Dynol cyffredinol i chi i gefnogi'r broses o symud i’r fframwaith newydd. 

Pan fo angen, mae cyllid ychwanegol o £1,275 ar gael drwy'r Penderfyniad i helpu i dalu costau unrhyw gymorth allanol arbenigol sydd ei angen arnoch, fodd bynnag, rhaid hawlio'r cyllid hwn erbyn diwedd y flwyddyn ariannol gyfredol (2025-26).  

Yn dilyn yr etholiad, er y byddwch eisoes wedi ymgymryd â'r ymarfer, os na chewch eich ailethol, ni fydd eich staff yn symud i'r fframwaith newydd.

Bydd staff yn y sefyllfa hon yn parhau ar y fframwaith, cyflogau a thelerau ac amodau blaenorol nes bod eu contractau'n dod i ben a byddant yn gweithio eu cyfnod rhybudd ac yn cael eu diswyddo ar y fframwaith presennol sy'n berthnasol i'r Chweched Senedd.

Mae'r Bwrdd yn cydnabod na fydd rhai swyddi yn ffitio'n daclus i un Teulu Swyddi penodol ac efallai y bydd rolau ‘hybrid’ sy'n ymgymryd â gweithgareddau neu gyfrifoldebau o ddau deulu neu fwy. Cafodd hyn ei nodi mewn adborth gan Aelodau yn ystod y broses o brofi'r fframwaith drafft gan Beamans. Mae'r adborth hwn wedi llywio’r gwaith o ddatblygu’r canllawiau i Aelodau.  

Mae canllawiau ar sut i raddio rolau swydd hybrid yn cael eu nodi yn y canllaw categoreiddio a'r canllawiau ar y broses raddio swyddi. Dylid graddio rolau o'r fath ar sail prif ffocws neu ffocws sylweddol y rôl a'r teulu swyddi priodol ar gyfer y math hwnnw o waith.

A: Chi, fel cyflogwr, sy’n gyfrifol am y penderfyniad ar raddio rolau swyddi. Bydd angen adolygu'r holl rolau swydd a gyflogir yn y Seithfed Senedd, a bydd penderfyniad yn cael ei wneud gennych chi ar y teulu swyddi priodol, y band cyflog a’r pwynt cyflog ar gyfer pob swydd.  

Bydd Tîm Cymorth Busnes i’r Aelodau Comisiwn y Senedd yn gallu rhoi cyngor ac arweiniad adnoddau dynol cyffredinol yn ôl yr angen. 

Oes, fel Arweinydd Grŵp, rydych chi’n gyfrifol am sicrhau bod yr holl swyddi a gyflogir gennych yn cael eu graddio yn unol â'r fframwaith newydd cyn dechrau'r Seithfed Senedd. Os ydych yn cyflogi 20 neu ragor o swyddi, mae’n bosibl y bydd angen ichi ofyn am arweiniad pellach.  

A. Mae’r Bwrdd wedi ystyried effaith y newidiadau yn uchafswm pwyntiau cyflog y Band ac wedi adlewyrchu hyn yn ei gynigion ar gyfer y gyllideb staffio ar gyfer y Seithfed Senedd (gweler yr atodiad i’r Penderfyniad Drafft i gael rhagor o wybodaeth). 

Bydd eich Aelod sy'n cyflogi yn adolygu eich swydd yn unol â'r fframwaith newydd cyn y Seithfed Senedd, i nodi'r teulu swyddi, y band cyflog a’r pwynt cyflog priodol ar gyfer eich swydd. Byddwch yn cael eich cynnwys, a dylai’r Aelod sy'n eich cyflogi ymgynghori'n ffurfiol â chi fel rhan o'r broses. Mae canllawiau a chefnogaeth yn cael eu darparu i’r Aelodau ar hyn o bryd.  

Bydd gofyn i’r Aelod sy’n eich cyflogi newid eich telerau cyflogaeth i adlewyrchu'r disgrifiad swydd newydd ac unrhyw newidiadau i'r band cyflog a'r cyflog ar gyfer eich rôl, a gwneud hynny cyn dechrau'r Seithfed Senedd er mwyn gallu parhau i dalu'ch cyflog o'u cyllideb staffio.

Bydd eich cyflog yn y Seithfed Senedd yn dibynnu ar benderfyniad yr Aelod sy'n cyflogi ar y band cyflog a’r pwynt cyflog priodol ar gyfer eich swydd.

Os ydych wedi’ch cyflogi ar yr uchafswm cyflog Band 3 ar ddiwedd y Chweched Senedd ac yn parhau i gael eich cyflogi ar Fand 3 yn y Seithfed Senedd, byddech yn cael cynnig diogelwch cyflog gan fod uchafswm cyflog y Band hwnnw yn cael ei leihau yn y fframwaith cyflogau a graddio newydd. Bydd diogelwch cyflog yn cael ei gynnig am uchafswm o ddwy flynedd.

Ystyr diogelwch cyflog yw y bydd eich cyflog yn cael ei ddiogelu ar lefel y cyflog a gewch ar adeg diddymu’r Senedd, sy’n golygu y byddech yn parhau i dderbyn y cyflog a dalwyd ar ddechrau’r flwyddyn ariannol 2026-27 (blwyddyn ariannol olaf y Chweched Senedd) am y cyfnod byrraf o ddau gyfnod posibl – sef, dwy flynedd, neu’r dyddiad y mae’r cyflog newydd ar gyfer eu swydd yn fwy na’r cyflog a dalwyd cyn dechrau’r Seithfed Senedd (o ganlyniad i gynnydd blynyddol mewn costau byw yn unol â’r Arolwg Blynyddol o Enillion Aelwydydd). Ar y cynharaf o’r ddau ddyddiad hynny, bydd eich cyflog blaenorol yn newid i’r cyflog newydd a osodwyd yn unol â’r fframwaith cyflogau a graddio newydd.

1. Mae'r Bwrdd yn cydnabod na fydd rolau swyddi rhai staff cymorth yn ffitio'n daclus i unrhyw un o'r Teuluoedd Swyddi unigol a nodir yn y fframwaith cyflog a graddio newydd. Mae rhai staff yn gwneud swyddi ‘hybrid’ sy'n cynnwys gweithgareddau neu gyfrifoldebau sy'n perthyn i ddau neu fwy o Deuluoedd Swyddi.

Bydd canllawiau ar sut i raddio swyddi hybrid yn cael eu nodi yn y canllawiau ar y broses ar gyfer graddio rolau swyddi a fydd ar gael i’r Aelodau. Dylid graddio rolau o'r fath ar sail prif ffocws neu ffocws sylweddol y rôl a'r teulu swyddi priodol ar gyfer y prif fath o waith.  

1. Nac ydy, ni fydd angen i unrhyw Aelodau sy'n rhoi’r gorau iddi yn yr Etholiad nesaf wneud y gwaith hwn gan y bydd eich rôl yn cael ei dileu yn yr etholiad. Os cewch eich recriwtio i rôl gydag Aelod newydd sy’n eich cyflogi ar ôl yr Etholiad, byddech yn cael eich penodi ar y fframwaith cyflog a graddio newydd.

Yn dilyn yr etholiad, er y bydd Aelodau nad ydynt yn cael eu hail-ethol wedi ymgymryd â'r ymarfer, os nad yw'r Aelod sy'n eich cyflogi wedi cael ei ail-ethol ni fyddwch yn symud i'r fframwaith newydd.

Bydd staff yn y sefyllfa hon yn parhau ar y fframwaith, cyflogau a thelerau ac amodau blaenorol nes bod eu contractau'n dod i ben a byddant yn gweithio eu cyfnod rhybudd ac yn cael eu diswyddo ar y fframwaith presennol sy'n berthnasol i'r Chweched Senedd.